मंगळागौरीच्या ओव्या महाराष्ट्रामध्ये मंगळागौर हा स्त्रियांचा अत्यंत महत्त्वाचा आणि आनंदाचा सण मानला जातो. श्रावण महिन्यातील प्रत्येक मंगळवारी नवविवाहित स्त्रिया देवी गौरीची पूजा करतात. पूजनानंतर फुगड्या, झिम्मा, विविध पारंपरिक खेळ आणि ओव्या परंपरा असून रात्रभर कार्यक्रम केला जातो . मंगळागौरीच्या ओव्या या महाराष्ट्राच्या लोकसाहित्याचा अमूल्य ठेवा आहेत. या ओव्यांमधून स्त्रियांच्या भावना, श्रद्धा, नातेसंबंध आणि सांस्कृतिक परंपरा व्यक्त होतात. मंगळागौरीच्या ओव्यांमध्ये देवी गौरीची स्तुती, संसारातील सुखाची कामना, माहेर-सासरचे प्रेम, निसर्गाचे सौंदर्य आणि स्त्रियांच्या जीवनातील विविध अनुभवांचे सुंदर चित्रण आढळते. उदाहरणार्थ, पुढील ओव्या आजही अनेक ठिकाणी म्हटल्या जातात— "आली आली मंगळागौर, सोन्याच्या पायघड्या घालून। गौरी आली घरोघरी, सुख-समृद्धी घेऊन॥" "गौरी गौरी ये गं आई, तुझ्या चरणी मस्तक ठेवू। अखंड सौभाग्य लाभो आम्हा, अशी तुला विनवणी करू॥" "श्रावण आला हिरवा गार, दारी फुलला मोगरा। मंगळागौरीच्या ओव्यांनी, भरला आनंद सारा॥" ...
मराठी संस्कृतीत उखाण्याचे महत्त्व उखाणे हा खूप आनंददायक आणि तितकाच गमतीशीर प्रकार आहे . मराठी समारंभात उखाण्यांना विशेष स्थान आहे. उखाण्याचे महत्व आणि त्याचे विविध प्रकार खालीलप्रमाणे स्पष्ट करता येतील: मराठी परंपरेत, विशेषतः लग्नसमारंभात किंवा शुभ कार्यात जोडीदाराचे नाव थेट न घेता ते काव्यात्मक ओळींमध्ये गुंफून घेण्याची पद्धत म्हणजे 'उखाणा' होय. नातेसंबंधातील गोडवा - उखाणा हा पती-पत्नीमधील प्रेम आणि आदर व्यक्त करण्याचे एक माध्यम आहे. लग्नासारख्या सोहळ्यात नातेवाईक उखाणा घेण्यासाठी आग्रह (आग्रह) धरतात, ज्यामुळे वातावरणात उत्साह आणि आनंद निर्माण होतो. उखाण्यांमधून महाराष्ट्रातील विविध ठिकाणे (उदा. नाशिक, नागपूर, कोल्हापूर), खाद्यपदार्थ आणि ऐतिहासिक संदर्भांचे दर्शन घडते. सर्वांचा मान राखून आणि मोठ्यांच्या उपस्थितीत pअटींचे नाव छान पद्धतीने घेण्यासाठी उखाण्यांचा वापर केला जातो उखाण्याचे विविध प्रकार (स्त्रोतांवर आधारित) स्त्रोतांमध्ये दिलेल्या नवरदेवासाठीच्या उखाण्यांचे वर्गीकरण खालील प्रकारा...