श्रावी

पैठणी साडी म्हणजे महाराष्ट्राचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा आहे . पैठणी साड्यांची मोहक रंगसंगती, आकर्षक नक्षीकाम आणि उत्कृष्ट हस्तकलेमुळे तिला "साड्यांची महाराणी" असे संबोधले जाते. महाराष्ट्रातील महिलांच्या आयुष्यात पैठणीला विशेष स्थान आहे. लग्नसमारंभ, धार्मिक उत्सव, मुंज, डोहाळजेवण किंवा इतर शुभकार्यांमध्ये पैठणी साडी नेसणे  हा स्त्रियांच्या अतिशय आवडीचे आहे . मात्र  ही सुंदर साडी तयार होण्यासाठी अनेक r दिवसांची मेहनत, कुशल कारागिरांचे कौशल्य आणि अत्यंत बारकाईने केलेले काम लागते.   पैठणीचा इतिहास महाराष्ट्रातील औरंगाबाद जिल्ह्यातील  पैठण या शहरावरून पैठणी साडीचे नाव  पडले आहे.  प्राचीन काळातीलसातवाहन राजांच्या काळात पैठण हे व्यापार आणि संस्कृतीचे महत्त्वाचे केंद्र होते. त्या काळात येथील रेशमी वस्त्रे आणि हातमागावरील साड्या देश-विदेशात प्रसिद्ध होत्या.   काही काळानंतर  पैठणीने स्वतःची एक वेगळी ओळख निर्माण केली आणि  ही साडी "पैठणी" म्हणून जगभरात प्रसिद्ध झाली.   पूर्वी राजघराण्यातील स्त्रिया आणि श्रीमंत कुटुंबातील महिला पैठणी नेसत असत. ...

  एका चांगल्या शहरात , एका सोसायटीत सुमनताई आपल्या मुलगा अनिकेत आणि सून प्राजक्तासोबत राहत होत्या. सुमनताई पारंपरिक विचारांच्या असल्या तरी काळानुसार बदल स्वीकारणाऱ्या होत्या. प्राजक्ता आयटी कंपनीत नोकरी करत होती. सुनेला कामाच्या व्यापामुळे तिला अनेक सण-उत्सवांची माहिती फारशी नव्हती.   ज्येष्ठ महिन्याची पौर्णिमा जवळ आली होती. एक दिवस सकाळी सुमनताई पूजा साहित्याची यादी बनवत होत्या. प्राजक्ताने ते पाहिले.   " आई , तुम्ही एवढी तयारी कशासाठी करता आहात ?" तिने विचारले .   सुमनताई हसल्या .   " अगं , पुढच्या आठवड्यात वटसावित्री पौर्णिमा आहे ना ! त्यासाठी तयारी करते आहे."   प्राजक्ता थोडी संकोचून म्हणाली , " आई , मला खरं सांगायचं तर या व्रताबद्दल फारशी माहिती नाही ."   " मग छानच . आज तुला सगळं सांगते ," असे म्हणत सुमनताईंनी तिला आपल्या जवळ बसवले .   " वटसावित्री व्रत हे महाराष्ट्रातील विवाहित स्त्रिया मोठ्या श्रद्धेने करतात . या व्रतामागे सावित्री आणि सत्यवान यांची कथा आहे ."   ...

  मराठी संस्कृतीत उखाण्याचे महत्त्व   उखाणे हा खूप आनंददायक आणि तितकाच गमतीशीर प्रकार आहे . मराठी समारंभात    उखाण्यांना   विशेष स्थान आहे. उखाण्याचे  महत्व आणि त्याचे विविध प्रकार खालीलप्रमाणे स्पष्ट करता येतील:   मराठी परंपरेत, विशेषतः लग्नसमारंभात किंवा शुभ कार्यात जोडीदाराचे नाव थेट न घेता ते काव्यात्मक ओळींमध्ये गुंफून घेण्याची पद्धत म्हणजे 'उखाणा' होय.   नातेसंबंधातील गोडवा - उखाणा हा पती-पत्नीमधील प्रेम आणि आदर व्यक्त करण्याचे एक माध्यम आहे.   लग्नासारख्या सोहळ्यात नातेवाईक उखाणा घेण्यासाठी आग्रह (आग्रह) धरतात, ज्यामुळे वातावरणात उत्साह आणि आनंद निर्माण होतो.   उखाण्यांमधून महाराष्ट्रातील विविध ठिकाणे (उदा. नाशिक, नागपूर, कोल्हापूर), खाद्यपदार्थ आणि ऐतिहासिक संदर्भांचे दर्शन घडते. सर्वांचा मान राखून आणि मोठ्यांच्या उपस्थितीत pअटींचे नाव छान पद्धतीने घेण्यासाठी उखाण्यांचा वापर केला जातो उखाण्याचे विविध प्रकार (स्त्रोतांवर आधारित) स्त्रोतांमध्ये दिलेल्या नवरदेवासाठीच्या उखाण्यांचे वर्गीकरण खालील प्रकारा...

लग्नातील रुखवत:- परंपरा, महत्त्व महाराष्ट्रीयन लग्नातील रुखवत म्हणजे काय? त्याचे    महत्व , पारंपरिक वस्तू आणि आधुनिक आयडिया जाणून घ्या या सविस्तर लेखात ! भारतीय लग्नसमारंभ म्हणजे एक सुंदर विधी आणि आनंदसोहळा !!! पण त्याचबरोबर हा सोहळा परंपरा, संस्कृती आणि भावनांचा सुंदर संगम असतो. महाराष्ट्रात विशेषतः आढळणारी एक महत्त्वाची आणि आकर्षक परंपरा म्हणजे "रुखवत" रुखवत हा फक्त वस्तूंचा देखावा नसून तो नववधूच्या नवीन आणि मंगलमय आयुष्याची सुरुवात, कुटुंबाचे प्रेम आणि त्यांच्या आशीर्वादाचे प्रतीक असते . रुखवत म्हणजे लग्नाच्या वेळी नववधूला तिचे आई वडील पुढील आयुष्यासाठी आवश्यक वस्तू प्रेमाने देतात . या वस्तू कल्पक रीतीने सजावट करून लग्नात मांडण्यात येतात त्यालाच रुखवत म्हणतात . या वस्तूंमध्ये हस्तकला, घरगुती साहित्य, गोड पदार्थ, सजावटीच्या वस्तू आणि काही उपयोगी वस्तूंचा समावेश असतो. या सर्व वस्तू आकर्षक पद्धतीने मांडल्या जातात जेणेकरून लग्नाला आलेले पाहुणे त्या पाहू शकतील. पूर्वीच्या काळात रुखवतामध्ये मुलीने स्वतः बनवलेल्या वस्तूंना विशेष महत्त्व दिले जा...